Preek 12 Februari 2012

‘’Wanneer je een schip wilt bouwen breng dan geen mensen bij elkaar om hout aan te slepen, werktekeningen te maken, taken te verdelen en het werk in te delen. Maar leer de mensen verlangen naar de eindeloze zee.’’Dit is een uitspraak van de schrijver Antoine de Saint Exupery, die mij aansprak.
Mensen komen in actie als ze een droom hebben, als hun verlangen is gewekt, hun verbeeldingskracht wordt aangesproken. Dat doet mensen in beweging komen en vooruitgaan.
Visioenen zijn een teken van het hebben van verbeeldingskracht. Visioenen vallen niet alleen maar uit de hoge hemel neer, de ontvanger staat er ook open voor, die moet verbeeldingskracht hebben, geloof ik.

Nog wat meer over verbeeldingskracht: ik moest denken aan het laatste deel van de show van Herman Finkers ’Na de pauze.’ Hij vertelt daar dat zijn ouders, toen hij nog een kind was, naar een ouderavond gingen op school. En dat de leraar zei: Herman heeft een bijzonder sterke fantasie, maar maakt u zich niet ongerust, die krijgen we er nog wel uit. Als de leraar het had over een boom zei hij dat een boom in wezen niets anders was dan een zuurstoffabriek. En zegt Herman: dat benauwde mij en verstikte alle poëzie. Tot de kapelaan in de klas kwam en zei: er is maar één God en hij bestaat uit drie personen. Goddank, dacht Herman, met hem kun je praten. De kapelaan zei ook: God is het begin van alles, vóór God was er niks en Maria was zijn moeder. Herman zegt: Het was alsof mijn dichtgeknepen keel weer openging en ik weer kon ademhalen. De kapelaan barstte van de verhalen met ruimte.
Herman had verbeeldingskracht nodig, ruimte om te dromen. Geen dichtgetimmerd systeem waarin alles klopt maar dat alle ruimte wegneemt. Geen rationele benaderingen over een boom als zuurstoffabriek die de verwondering dood maken.

Ik kwam in het nieuwste nummer van het spirituele blad Happinez een artikel tegen om je eigen zonnetoren te maken. Er staat: Als je smacht naar vakantie maar geen tijd of geld hebt, kun je in je luchtkasteel een zonnetoren fantaseren. En dan staat beschreven hoe je in vijf minuten in die Zonnetoren kunt komen en het gevoel daar kunt vasthouden.
In de hectiek van de dagelijkse realiteit, is het goed om ruimte te blijven voelen, verbeeldingskracht. En kan zo’n oefening helpen. Helpen om je leven in een groter perspectief te blijven zien, in het perspectief van God.

Vorige week vertelde ik al over de situatie van E. Een deel van het joodse volk was in ballingschap in Babel. Het volk is in mineur stemming. Er is alle reden om het niet meer te zien zitten, om de hoop te verliezen. E. zou priester zijn geworden maar hij is ver weg van de tempel in Jeruzalem. Maar blijkbaar heeft hij goddank nog verbeeldingskracht, is niet alles bij hem kapot gemaakt en verslagen geraakt, want hij krijgt visioenen.
Ik heb het vorige week gehad over de vier wezens met de vier gezichten: van een mens, een stier, een leeuw en een adelaar en over hun vier vleugels. Over de symboliek van de dieren en het getal vier. Wie dat nog wil horen, kan op onze website de preek lezen of beluisteren.
Hier komen er wielen bij, met hoge velgen en afgezet met ogen. Wielen die normaal gesproken bedoeld zijn om op de grond te rijden, maar hier zijn ze niet aan de grond te houden. Als een vliegtuig stijgen ze op. Verwijzen de ogen naar de alziendheid van God? Het voertuig lijkt op een ufo.
De wielen stijgen dus op. Naar een koepel. Twee vleugels zijn uitgespreid en twee vleugels zijn toegevouwen en bedekken hun lichaam. Dat is wel bijzonder. Blijkbaar kun je niet alleen maar gaan vliegen en zweven, maar is het ook belangrijk je af te schermen. Als je contact hebt met het hogere kun ook gaan zweven, maar daarom moet je juist ook geaard blijven. Contact houden met de grond, met je lichaam. Daar doet me dit aan denken. Het geluid van de vleugels wordt daarna omschreven als het gebulder van de zee, een dreunend leger, de stem van de Ontzagwekkende, het rumoer van een mensenmassa. Het geluid is dus overweldigend.
Boven de koepel iets dat lijkt op een troon van saffier, de meest waardevolle edelsteen. Hemelsblauw is saffier, de hemel wordt genaderd. En bovenop de troon de gedaante als van een mens. Toch wel een mens, god heeft mensentrekken. Vanaf zijn lendenen (schaamstreek staat er eigenlijk) naar boven toe iets dat glansde als wit goud en door vuur omgeven was, een stralende gloed. Als een regenboog. E. wordt in stralend licht en prachtige kleuren opgenomen. In het verbond van God. Een mystieke ervaring is het.
E. nadert zo de heiligheid van God. Dus ook in de vreemde, in de ballingschap is God niet ver. Hij is niet aan de tempel in Jeruzalem gebonden. Voor een priester als E. betekent dit een nieuw perspectief. God rijdt in zijn mobiele heiligdom naar zijn mensenkinderen.
Overal is hij aanwezig, ook in de benauwenis en gevangenschap.
Ik heb laatst samen met de kinderen de film gezien The Shawshank Redemption. Over een man Andy die onschuldig vastzit, veroordeeld vanwege moord op zijn vrouw. Het gaat er vreselijk toe in de gevangenis. Via een vriend Red die dingen de gevangenis in kan smokkelen krijgt hij een klein geologenhamertje. Het lijkt een onschuldig dingetje maar 20 jaar is hij bezig om met zijn geologenhamertje een gat te graven om zo te ontsnappen. Hij bedekte het gat met een poster. Het hamertje verborg hij in zijn bijbel. Hij behield zijn droom en kwam vrij. Vlak daarvoor heeft hij een gesprek met Red. In dit gesprek maakt hij Red deelgenoot van zijn droom: een klein hotel openen in Mexico aan de Stille Oceaan en een oude boot opknappen om met gasten de zee op te varen. Volgens Mexicanen heeft de Stille Oceaan geen geheugen, zo vertelt Andy aan Red, en daarom wil hij daar de rest van zijn leven doorbrengen. Ook zegt hij tegen Red dat hij daar best een man zou kunnen gebruiken die dingen kan regelen. Red, die geen hoop meer heeft op een ander leven, zegt dat hij geïnstitutionaliseerd is en dat hij denkt dat hij het niet meer zal redden in de wereld buiten de gevangenis. Hij verwijt Andy vervolgens valse hoop te koesteren. Andy reageert daarop door te zeggen dat je op een bepaald moment gewoon een besluit moet nemen: “Wil je doorgaan met leven of beginnen met doodgaan?”. Daarna vraagt hij Red of hij, als hij ooit weer vrijkomt, hem een plezier wil doen? Red stemt in en Andy geeft hem een opdracht voor als hij vrijkomt. Hoop houdt Andy op de been en door Red een opdracht te geven voor als hij vrijkomt, geeft hij Red een doel en daarmee ook hoop en wijst hem daarmee de weg naar vrijheid. ‘Hope is a good thing, maybe the best.’ En Red komt na 40 jaar ook vrij en vindt Andy in Mexico. Hij laat zich godzijdank verleiden door de hoop, het verlangen naar vrijheid, naar de eindeloze zee.
Leer mensen te verlangen naar de eindeloze zee, naar een leven in vrijheid zodat hun verbeeldingskracht wordt aangesproken en ze dingen zien die eigenlijk niet bestaan. Alleen als mysterie, in de verbeeldingskracht van God. God komt altijd weer bij de mensen, omgeeft ons dan met stralend licht, zodat we kunnen optrekken uit de valleien van angst en van dood. Dat is het goede nieuws. Er is ruimte, er is vrijheid, er is hoop. Er is een weg uit het gevangen zijn… Gebruik je verlangen en verbeeldingskracht en je zult grote dingen zien.